Skip to content

De supermarkt als nieuwe kerk

De supermarkt als nieuwe kerk

Net als in een kerk is het als het warm is in de supermarkt lekker koel. Maar er zijn veel meer raakvlakken als dat er op het blote oog zichtbaar zijn.

De verbinding, de ontmoeting, het samenkomen uiteindelijk allemaal facetten die vroeger vanuit de kerk geregeld werden. Iedereen kwam er, je wist alles van elkaar en je zorgde zo voor elkaar.

In mijn boek Voorbij de THT schrijf ik hierover, lees je mee?

 

Hoofdstuk 10

De supermarkt als nieuwe kerk

De kerk was eeuwenlang het centrum van elk dorp en elke stad. Rond de kerk bevond zich de horeca en daaromheen kwamen de winkelstraten en de woonwijken. De kerk had verschillende functies. De kerk biedt:

  • een ontmoetings- en vindplaats;
  • hulp en ondersteuning;
  • herkenning en erkenning;
  • zingeving.

Ontmoetings- en vindplaats

Wij mensen hebben een natuurlijke drang naar samenkomen, we willen ergens bij horen. Zelfs als we wars zijn van alle clubjes en sociale rangen en standen, zoeken we naar gelijkgestemden om ons daarmee te verbinden. Vroeger was de kerk de plek om samen te komen. Vanuit de kerk werd het sociale leven georganiseerd. Bijzonder toch dat het nog niet eens zo heel lang geleden is dat onze samenleving verzuild was. Pas een of twee generaties terug draaide je niet meer mee in de kringen waar je eerder meer dan welkom was als je huwde met iemand van het andere geloof.

Maar de kerken zijn op veel punten over hun houdbaarheid heen. Het zou mooi zijn als ze dit zouden erkennen en een transformatie toe zouden laten binnen hun gelederen, zodat vrijheid, gelijkwaardigheid en respect centraal komen te staan.De kerken lopen leeg. Terwijl een supermarkt al snel elke week 20.000 bezoekers ontvangt. Wij zijn langzaam toe gaan bewegen naar een individualistische samenleving, maar onze hang naar sociaal contact blijft, en eten moeten we elke dag. En veel meer dan bij kerken en moskeeën, zijn de bezoekers een afspiegeling van de samenleving: arm en rijk, jong en oud, met allerlei beroepen en allerlei opleidingen. Ook werken er al snel 120 medewerkers. Door deze op te leiden en bewust te maken van hun cirkel van invloed kunnen ze de klanten inspireren. Zo zaaien we bewustwording en werkt het vliegwielprincipe.

De variëteit aan bezoekers maakt ook dat de supermarkt uitstekend kan fungeren als vindplaats. Niet voor niets staat de supermarktvloer nog altijd op nummer 1 als ontmoetingsplaats van je nieuwe liefde. Terwijl veel maatschappelijke projecten plaatsvinden op plekken waar mensen eerst een hoge drempel over moeten, kunnen mensen in de supermarkt ‘veilig’ kijken wat er gebeurt. Zelf zie ik de winkelvloer met haar sociale café als broedplaats voor nieuwe maatschappelijke initiatieven, die als ze toe zijn aan een volgend niveau uit kunnen wijken naar wijkcentra, de kerken of andere ontmoetingsplaatsen. Zodra het idee in de kern neergezet is en het succes bewezen is, groeit het op een organische manier uit tot een volwassen vorm.

Zo hebben wij in Jumbo Monique tweemaal per week ‘bakkie en gebakkie’: tweemaal per week een uurtje waarop wij onze klanten trakteren op een kop koffie en een gebakje. Dit doen wij vanuit ons Jeelink café, een sociaal café van waaruit wij onze verantwoording nemen op maatschappelijk gebied richting de samenleving. Op deze plek staan verbinden en samenkomen centraal. Dit is een plek in de winkel waar wij geen geld aan hoeven te verdienen. Zelf zeg ik altijd: “Mijn boterham verdien ik door het verkopen van pakken koffie, en dit deel is waar mijn hart van opengaat.” Zo zie je hoe eenvoudig het is om binnen de bestaande structuren een mogelijkheid te vinden om beide te combineren: zorgen dat je een goede boterham verdient en je missie uitdragen door het verbinden van de medemens. Het enige wat je moet doen is buiten de gebaande paden durven kijken.

Mijn kantoor staat naast het Jeelink café, zodat ook ik in verbinding sta met mijn klanten en medewerkers. Vanuit mijn kantoor zag ik het gebeuren: een dame op leeftijd met rollator kwam langslopen. Een paar minuten later kwam zij vanaf de andere kant weer langs, met een verlangende blik naar de gezelligheid in het café. Na de derde keer langs schuiven had ze de moed gevonden en durfde ze binnen te treden voor een kopje koffie en wat gezelligheid.

Al snel ontstond er een vaste kern van klanten die elke week trouw tweemaal per week aanschuiven voor een bakkie en een gebakkie. Ook motiveerden zij anderen om aan te schuiven. We hadden al snel een tekort aan stoelen en er werd een extra stapel klapstoelen aangeschaft.

De leeftijden van de bezoekers zijn divers. De een zit graag alleen te genieten van wat er om hem heen gebeurt en een ander schuift tafels aan elkaar om met een groep samen te zijn. Veelvuldig schuiven er vriendinnen aan voor een koffie en een taartje.

Veel werk hebben wij er als winkel niet aan, buiten een medewerker die koffie en het gebak uitdeelt, regelt het zichzelf. Mensen ontmoeten elkaar en beginnen zelfs buiten de muren van de supermarkt af te spreken. De verbinding ontstaat organisch.

Hulp en ondersteuning

Dit podium kan ook gebruikt worden voor andere sociale bijeenkomsten, zoals gelijkgestemdenkoffie, waar mensen elkaar ontmoeten die bijvoorbeeld een partner hebben die in een verzorgingstehuis zit. Nog wel getrouwd maar niet meer samen. Of jonge-ouder-koffie, want hoe fijn is het om even samen te kletsen over je baby, het benoemen dat je je soms verveelt als je thuis zit, de verstoorde nachtrusten maar ook gewoon genieten van elkaars gezelschap.

Deze sociale bijeenkomsten brengen niet alleen verbinding, maar het geeft ook een mogelijkheid om mensen hulp aan te bieden. Zo kan een bibliotheek in de supermarkt gebruikt worden om laaggeletterde mensen aan te trekken, zodat deze mensen kunnen leren lezen en schrijven. Veel sociale problemen komen namelijk voort uit het gegeven dat mensen niet of nauwelijks kunnen lezen en schrijven. Ruim 10% van onze autochtone bevolking is laaggeletterd. Deze mensen kampen veelal met schulden, overgewicht en verkeren in sociale armoede. Hoe mooi is het als een instelling als de bieb deze mensen verder kan helpen, gewoon vanaf de vloer van de supermarkt.

Zo ontmoeten we elkaar en verbinden we mensen, producten en de maatschappij. Lokale ondernemers bieden hun producten aan, dit zijn de helden van onze winkels, en de medewerkers die een praatje maken met onze klanten zouden zomaar eens een lichtpuntje in iemands dag kunnen zijn.

Want natuurlijk moeten wij als supermarkten ook een antwoord hebben op de optrekkende online winkels. Waarom zouden mensen naar jouw winkel komen als ze hetzelfde online kunnen bestellen en dit nog eens thuisgebracht wordt ook? Dan zullen de verwachtingen overtroffen moeten worden, dan moet er iets zijn waarvoor ze uit hun stoel komen, en dan kan jij als ondernemer het verschil maken.

Herkenning en erkenning

Zelf koop ik mijn kleding in een fysieke winkel, waar ik drie tot vier keer per jaar heen rijd, twintig kilometer van mijn eigen woonplaats, en dat terwijl ik in de binnenstad van Hoorn woon, waar ook veel kledingzaken zijn. Toch rijd ik elke keer naar die ene winkel, omdat ik zeker weet dat ze jurken hebben hangen die ik mooi vind, omdat ze een uitstekende service hebben en omdat de erkenning en herkenning aanwezig is.

Die erkenning en herkenning, gezien worden in een steeds individualistischere maatschappij is een “kerk”-functie waarmee wij het verschil maken in de supermarkt. De lach en de traan, het standaard meelopen met de klant, het kopje koffie dat wordt aangeboden en de bos bloemen die je spontaan aangeboden krijgt van die leuke kassadame op het moment dat zij verneemt dat je jarig bent en zo kan ik nog wel even doorgaan. Weten wie je bent als bedrijf, staan voor je waarde en je medewerkers hierin meenemen, daarmee maak je samen het verschil.

Zingeving

Een andere mooie functie van de kerk die de supermarkt kan overnemen, is zingeving. We nemen de bezoekers mee in een stuk bewustwording: wat kan jij zelf doen om de wereld mooier achter te laten? Met evenementen zoals anti-verspillingsdiners laten we de bezoekers onze oplossing op het gebied van onze derving zien en vertellen we over onze initiatieven met de voedselbank. We werken samen met Stichting Schoner Noord-Holland en houden zwerfafval-opruimdagen. De deelnemer ontvangt van ons een kop koffie en een no waste-koek (zie hoofdstuk 19), en de goodiebag na afloop is een plastic tas die niet van plastic is en uiteindelijk na vele malen gebruikt te zijn terug kan naar moeder aarde middels de gft-container of composthoop.

Elk van deze evenementen zijn platformen om ons verhaal te vertellen, het gedachtegoed te zaaien en mensen mee te nemen in hoe het ook kan. En zo zie je dat langzaam maar zeker veel maatschappelijke vraagstukken plaats kunnen vinden of starten vanaf de supermarktvloer.

Ik denk dat het op termijn nog veel verder gaat. Er zullen maatschappelijke loketten verschijnen binnen haar muren. Je ziet nu al de apotheek die gebruikmaakt van de ruime openingstijden van de super. Zo zou het zomaar kunnen dat banken hun medewerkers op vaste tijden aanwezig laten zijn voor klantgesprekken, dat we gaan sporten vanuit de super en daarna gezellig wat eten en drinken. Zo wordt de supermarkt de sociale spil in een lokaal ecosysteem: de nieuwe kerk.

Wil je het boek bestellen klik dan hier.

handtekening Monique Ravenstijn
 
Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn
Share on whatsapp
WhatsApp

Lees ook

 
Column Distrifood september 2020
Samenspelen verbindt!! Weten wie je bent en waar...
‘Nog-net-vers eten kun je weggeven’
“Ik hoop dat de raad van bestuur het...